„Net carbs”, czyli węglowodany netto, to pomysł prosty i kuszący: od węglowodanów odejmij błonnik i poliole, a zostanie to, co naprawdę się liczy. Na amerykańskiej etykiecie działa. Na polskiej — nie, bo polska etykieta jest zbudowana inaczej. I to nie jest drobiazg dla pedantów.

Dwie różne tabele
W Stanach Zjednoczonych w wierszu Total Carbohydrate mieści się wszystko: skrobia, cukry, błonnik i poliole. Dlatego odjęcie błonnika ma tam sens — usuwa się coś, co w tej liczbie faktycznie siedzi.
W Unii Europejskiej wiersz „Węglowodany” oznacza węglowodany przyswajalne. Błonnik jest poza nim, deklarowany we własnym wierszu. Poliole są w środku, ale mogą — nie muszą — zostać pokazane osobno jako „w tym poliole”.
Konsekwencja. Odejmowanie błonnika od polskiej liczby węglowodanów to odejmowanie czegoś, czego w niej nie ma. Przy batonie z 22 g błonnika i 44 g węglowodanów na 100 g taki rachunek daje wynik zaniżony o połowę.
Policzmy na konkrecie
Baton karmelowy, 28 g. Etykieta na 100 g: węglowodany 44 g, w tym cukry 5,6 g, w tym poliole 37 g, błonnik 22 g. Przeliczone na sztukę: 12,3 g węglowodanów, 10,4 g polioli, 6,2 g błonnika.
- Metoda amerykańska zastosowana bezmyślnie: 12,3 − 6,2 − 10,4 = −4,3 g. Ujemne węglowodany. To nie jest żart, tylko dokładnie ten rachunek, który krąży po internecie.
- Metoda uczciwa: błonnika nie odejmujemy, bo go w tej liczbie nie ma. Poliole możemy potraktować ostrożnie — zakładając, że część z nich nie podniesie glukozy, zostaje mniej więcej 5 g. Zakres: od 5 do 12,3 g.

Czy „net carbs” w ogóle są legalne
Jako deklaracja na opakowaniu — nie. Rozporządzenie o informacji o żywności określa zamknięty zestaw wierszy, które mogą się znaleźć w tabeli wartości odżywczej. „Węglowodanów netto” wśród nich nie ma. Producenci sprzedający w Unii nie umieszczają więc takiej pozycji; pojawia się ona w opisach sklepowych, w mediach społecznościowych i w wyliczeniach robionych samodzielnie.
Co robić zamiast tego
- Weź liczbę z wiersza „Węglowodany” i przelicz ją na masę swojej porcji.
- Sprawdź, czy jest wiersz „w tym poliole”. Jeśli jest — masz podstawę do ostrożnego zakresu. Jeśli nie ma — licz całość.
- Nie dotykaj błonnika. Na polskiej etykiecie on już został odjęty za Ciebie.
- Zweryfikuj pomiarem. Dwa razy przy tym samym produkcie powiedzą więcej niż każda reguła przeliczania.
Na stronie głównej stoi kalkulator, który robi dokładnie to — i pokazuje zakres zamiast jednej liczby, bo jedna liczba w tym miejscu byłaby udawaniem precyzji.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, załącznik I — definicje „węglowodanów”, „cukrów”, „polioli” i „błonnika”; art. 30 i 34 — dopuszczalna treść i forma tabeli wartości odżywczej.
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 — warunki stosowania oświadczeń „bez cukru” oraz „bez dodatku cukru”.
- U.S. Food and Drug Administration, zasady znakowania wartości odżywczej (Total Carbohydrate obejmuje błonnik) — dla porównania systemów.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Opisywane produkty są środkami spożywczymi.


